Πέμπτη, 24 Απριλίου 2014

Καρύδα: Ο εξωτικός καρπός της ζωής

Η καρύδα (coconut) ή ινδική καρύδα, όπως είναι επίσης γνωστή, είναι ο καρπός του κοκοφοίνικα (Cocos nucifera, Κόκος ο καρυοφόρος), ενός δέντρου που ευδοκιμεί στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές (Ασία, Ν. Αμερική, Καραϊβική, Αφρική κλπ).

Το δέντρο…
Ο κοκοφοίνικας είναι ένα είδος φοίνικα της οικογένειας Arecaceae, που φτάνει σε ύψος μέχρι τα 30μ. Χαρακτηριστικό του είναι ο λεπτός, κυλινδρικός και εύκαμπτος κορμός, που είναι λείος στο μεγαλύτερο μέρος του, καθώς τα παλιά φύλλα του πέφτουν, και τα νεαρά φύλλα βρίσκονται μόνο κοντά στην κορυφή του, όπου βρίσκονται και τα άνθη του και ο καρπός του, η καρύδα. Λέγεται πως ένας κοκοφοίνικας, αν καλλιεργηθεί σε γόνιμο έδαφος, μπορεί να αποδώσει έως και 70-80 καρύδες το χρόνο.

Ο κοκοφοίνικας είναι σημαντικό μέρος της οικονομίας των περιοχών όπου ευδοκιμεί. Ο καρπός του (η καρύδα), που είναι πολύ αρωματικός και βρώσιμος, αποτελεί μέρος της καθημερινής διατροφής πολλών ανθρώπων σε όλον τον κόσμο. Ο κορμός του δίνει πολύ καλής ποιότητας ξυλεία, τα φύλλα του χρησιμοποιούνται για την κατασκευή σκεπών και καλαθιών, το ξυλώδες τμήμα του καρπού δίνει κάρβουνο και από τη φλούδα του φτιάχνονται υφάσματα.
Έτσι εξηγείται γιατί στην αρχαία Ινδία ονόμαζαν τον κοκοφοίνικα Kalpa Vriksha («το δέντρο που δίνει όλα τα απαραίτητα για τη ζωή»), στις υπόλοιπες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας τον ονομάζουν pokok seribu guna («το δέντρο με τις χιλιάδες χρήσεις»), ενώ στις Φιλιππίνες τον ονομάζουν απλά «το δέντρο της ζωής».

Ο καρπός …
Η καρύδα έχει σχήμα ωοειδές και αποτελείται από το εξωκάρπιο, που έχει χρώμα πράσινο, το μεσοκάρπιο, που είναι ξηλώδες, και το ενδοκάρπιο,  που είναι το κυρίως μέρος του καρπού. Μια καρύδα ζυγίζει περίπου 1,5 κιλό.
Στο μεσοκάρπιο εύκολα διακρίνουμε τρεις θέσεις εκβλάστησης (τα «στόματα» ή «μάτια» της καρύδας). 
[Λέγεται ότι το πρώτο συνθετικό «coco» (που σημαίνει «κεφάλι» ή «κρανίο») οφείλεται στους Πορτογάλους και Ισπανούς εξερευνητές του 16ου αι., οι οποίοι όταν έφτασαν στις περιοχές που ευδοκιμεί το δέντρο και είδαν την καρύδα, την παρομοίωσαν με ανθρώπινο κεφάλι, εξαιτίας αυτών των ανοιγμάτων].
 Όταν είναι άγουρη στο εσωτερικό της υπάρχει υγρό (το νερό της καρύδας), το οποίο επίσης μπορεί να καταναλωθεί. Από τη σάρκα της παρασκευάζεται γάλα, βούτυρο και λάδι, που χρησιμοποιούνται στη μαγειρική αλλά και στην παρασκευή καλλυντικών.

Τα πολύτιμα συστατικά της καρύδας
Ο καρπός της καρύδας είναι πλούσιος σε βιταμίνες, πρωτεΐνες, σάκχαρα, υδατάνθρακες, μεταλλικά στοιχεία, αλλά και πολλά λιπαρά.
Είναι από τα λίγα φυτικά προϊόντα που περιέχει κορεσμένα λιπαρά (όπως τα ζωικά προϊόντα). Σε αυτό το σημείο οι απόψεις των ειδικών διίστανται. 
Πολλοί θεωρούν ότι τα λιπαρά της επιβαρύνουν τον οργανισμό και γι’ αυτό θα πρέπει να γίνεται προσεκτική κατανάλωσή της, κυρίως από όσους έχουν πρόβλημα με τη χοληστερίνη τους. Άλλοι θεωρούν ότι τα λιπαρά οξέα (κυρίως λαυρικό και μυριστικό οξύ) των λιπαρών της, αν και κορεσμένα, είναι μεσαίας αλυσίδας που σημαίνει ότι διασπώνται γρήγορα από το σώμα, δεν αποθηκεύονται ως λίπος, ενώ βελτιώνουν και τον μεταβολισμό, αποτελώντας πηγή ενέργειας και μειώνοντας την κόπωση. (Χαρακτηριστικό είναι ότι η μοναδική άλλη πηγή λαυρικού οξέος είναι το μητρικό γάλα, το οποίο ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, και γι’ αυτό τα βρέφη που θηλάζουν είναι προστατευμένα από ιούς.)

Πώς μπορούμε να βρούμε καρύδες …
Αν δεν ζούμε σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, όπου οι καρύδες είναι άφθονες, θα βρούμε ολόκληρες καρύδες στην αγορά την άνοιξη. Φυσικά θα τους έχουν αφαιρέσει τη φλούδα και θα έχει μείνει μόνο το κυρίως μέρος.
Αν αποφασίσουμε να αγοράσουμε φρέσκες καρύδες (αυτό είναι σχετικό, γιατί σίγουρα θα έχουν μεσολαβήσει τουλάχιστον κάποιες εβδομάδες για να φτάσουν σε μας), θα έχουμε την ευκαιρία να γευτούμε στη φυσική του μορφή αυτόν τον εξωτικό και πολύτιμο καρπό, αλλά και να φτιάξουμε σπιτικό γάλα ή βούτυρο και λάδι καρύδας.
Διαφορετικά, όλο το χρόνο στα καταστήματα υγιεινής διατροφής και σε εξειδικευμένα σούπερμαρκετ, θα βρούμε συσκευασμένα προϊόντα καρύδας ή τριμμένη σάρκα. Αυτά τα προϊόντα σίγουρα θα έχουν κάποια συντηρητικά, και πολλές φορές επιπλέον γλυκαντικές ουσίες ή άλλα χημικά συστατικά για να είναι πιο ελκυστικά και εύκολα στην κατανάλωσή τους. Είναι όμως μια καλή λύση αν αγαπάμε την καρύδα και θέλουμε να την έχουμε όλο το χρόνο στη διατροφή μας. Αρκεί να επιλέξουμε τις συσκευασίες με τα λιγότερα πρόσθετα.

Μπορούμε να καλλιεργήσουμε έναν κοκοφοίνικα;
Αν δεν ζούμε σε τροπικά και υποτροπικά κλίματα και θέλουμε να φυτέψουμε ένα κοκοφοίνικα, ας μην έχουμε μεγάλες προσδοκίες για το μέγεθός τους ή για την επιτυχία του εγχειρήματός μας. Αν καταφέρουμε να τον φυτέψουμε και να τον διατηρήσουμε, το πιο πιθανό είναι να τον έχουμε ως καλλωπιστικό φυτό και όχι για να παράγουμε καρύδες.
Ο κοκοφοίνικας αγαπά την πολλή ζέστη, το φως και την πολλή υγρασία. Αναπαράγεται με τον καρπό του, την καρύδα.
Παίρνουμε λοιπόν μια καρύδα (κατά προτίμηση με νερό στο εσωτερικό της) και τη φυτεύουμε, μισή μέσα στο χώμα και μισή απέξω, σε μια ρηχή γλάστρα σε βάθος περίπου 25 εκ.. Το χώμα πρέπει να είναι αμμώδες. Φροντίζουμε να διατηρούμε το χώμα της γλάστρας σχετικά υγρό, ενώ το σημείο που θα την τοποθετήσουμε να έχει σταθερή θερμοκρασία (25ο) και να είναι φωτεινό.
Αν πετύχει η φύτευση, σε 3-6 μήνες θα αρχίσει να βλασταίνει, βγάζοντας πρώτα ρίζες και λίγο αργότερα και κορμό. Όλο αυτό το διάστημα το δεντράκι μας θα θρέφετε από την καρύδα που φυτέψαμε αρχικά. Μόλις θα αρχίσει να σαπίζει η καρύδα, σημαίνει ότι πλέον το δεντράκι μας χρειάζεται επιπλέον τροφή με κομπόστ, κοπριά ή οργανικό λίπασμα, συνήθως κάθε 2 εβδομάδες από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο.

Δείτε πώς διαλέγω και ανοίγω μια φρέσκια καρύδα και άλλες χρήσιμες πληροφορίες στο βιντεάκι.


Πηγές

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου